Zihniyet devriminin zamanı gelmiştir (7.7.2008)
KKTC bütçesinde sadece kamu çalışanlarının değil tüm bireylerin hakkı ve
sorgulama yetkisi vardır. Bu nedenle hükümetlerin şeffaf ve adil bir bütçe
yapısı sağlaması ve rasyonel mali politikalar üretmesi gerekmektedir.
KKTC bütçesi, yerel gelirlerin yanı sıra TC hükümetinin yaptığı
yardımlarla da beslenmektedir. Buna rağmen, toplanan vergiler gelişmiş
ülkeler ortalamasının üzerinde bulunmaktadır. AB ülkelerinin de yer aldığı
OECD ortalaması %34 düzeylerinde olmasına rağmen, ülkemizde toplanan
vergiler %35-36 düzeylerinde bulunmaktadır. Bu da göstermektedir ki, vergi
toplama yönünde bir açık bulunmamaktadır.
Dış etkenlerin etkisi ile meydana gelen enflasyonun öngörülenin üzerinde
gerçekleşmesi sonucunda eşel mobil sistemi ile meydana getirilen maaş
artışlarının, bütçeye bileşik etkisi vardır. Diğer bir deyişle, reel artış
hayat pahalılığının da üzerinde meydana gelmektedir. Bu nedenle ekonomik
akıl Eşel mobil sisteminin yeniden yapılandırılmasını emretmektedir.
İhtiyaca göre düzenlenmiş olan Eşel mobil sisteminin, KKTC bütçe yapısı
içerisinde sürdürülebilirliği yoktur.
KKTC bütçesinin tamamı cari giderlere harcanmaktadır. Uygar ülkelerde
Savunma ve Altyapı giderleri yine ülke bütçesinden karşılanmakta iken,
KKTCnde bu giderleri TC hükümetleri karşılanmaktadır. Bununla birlikte,
2008 yılında öngörülen bütçe açığının yine 130 Milyon YTLlik bir kısmı da
yine TC hükümetince karşılanacaktır. Toplanan vergilerin OECD ortalaması
üzerinde olması, bütçede yaşanan sıkıntının gelirler kanadında olmadığını
açıkça ortaya koymaktadır. Kamu personel harcamalarının bütçemizin %86
ile en büyük bölümünü oluşturması, esas sorunun harcamalar noktasında
olduğunu meydana çıkarmaktadır.
Bütçe açık verdikçe hükümet sonucunu kestiremeden vergilere
saldırmaktadır. Bu şekilde halkın tamamından toplanan vergiler, halkın
sadece belirli ayrıcalıklı- kısmına kanalize ederek servet transferi
yapmaktadır. Bu da mevcut sistemin diğer bir çarpık noktasıdır. Mevcut
sistem, gelecek nesillerin refahını çalmak üzerine kurulmuştur.
KKTC halkının kendi kendine yeter hale gelebilmesi ve adil paylaşım
sisteminin yerleşmesi için zihniyet değişikliğine ihtiyacı vardır. Mevcut
sürdürülemez olan yapının yerleşmesinde tüm siyasi kuruluşların
sorumluluğu bulunduğundan, bu süreçte siyasi kararlılık sergilenmeli, bu
değişime tüm siyasi çevreler sahip çıkmalıdır. Geçmişte TC hükümetleri ile
yapılan Ekonomik Kalkınma protokolleri gereği uygulamaya geçirilen mali
disiplin tedbirlerini uygulamadan kaldıran hükümet, simdi yapılan hatanın
sonuçlarını, reformlara geri dönüş gerekliliğini hissederek yaşamaktadır.
Tüm analitik çalışmalar göstermektedir ki, KKTC hükümetlerinin ciddi ve
kararlı mali disiplin politikaları uygulaması gerekmektedir. Bunun en
önemli ayaklarında bir tanesi olan ve sürdürülebilir olmadığı aşikar olan
eşel mobil sisteminin yanında acilen yürürlüğe konulması gereken tedbirler
vardır:
Buna göre:
1- Eşel mobil sistemi süratle yeni tasarının öngörüldüğü şekle
getirilmelidir.
2- 13.cü maaş uygulaması kaldırılmalıdır
3- Yaz mesaisi uygulamasına son verilmelidir
4- Gümrük ve liman hizmetlerinde vardiya uygulamasına geçilmelidir
5- Tüm hantal ve zararda olan KİTler özelleştirilmelidir.
6- Elektrik üretim ve dağıtım hizmetleri özel sektör yatırımına açılmalı,
büyük çaplı yatırımlar için bütçe kaynakları tüketilmemelidir.