|
KIBRIS SORUNUNUN KAPSAMLI ÇÖZÜMÜ 31 Mart 2004 |
|
Eklerin Listesi: A: Kuruluş Anlaşması B: Kurucu Devlet Anayasaları C: Kıbrıs’ta kurulacak yeni düzen ile ilgili Antlaşma D: Birleşik Kıbrıs Cumhuriyetinin Avrupa Birliğine katılım şartlarına ilişkin Taslak Uyum Senedi E: Kıbrıs’ta kurulacak yeni düzen ile ilgili Antlaşma F: Karar için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyine sunulacak hususlar.
A. KURULUŞ ANLAŞMASI
İçerik Tablosu
ANA MADDELER………………………………………………………………………………………
Ek I: Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası…………………………………………
İlişik 1: Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti ve Kurucu Devletlerinin Haritası ………………….. İlişik 2: Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti Bayrağı ……………………………………….. İlişik 3: Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti Marşı …………………………………………. İlişik 4: Federal Mallar ………………………………………………………………… İlişik 5: İnsan Hakları ve Temel Özgürlükler Katalogu……………………………
Ek II: Anayasal Nitelikli Yasalar ……………………………………………………… İlişik 1: Anayasal nitelikli yasaların hazırlanması ve kabulü hakkında anayasal Nitelikli Yasa……………………………………………………. İlişik 2: Polisle ilgili hususlar ve Ortak Soruşturma Örgütü’nün oluşumu ve fonksiyonları hakkında Anayasal nitelikli yasalar…………………………………………… İlişik 3: Kurucu Devlet iç vatandaşlık statüsüne ve Kurucu Devlette ikamet haklarına ilişkin Anayasal nitelikli yasa…………………………………………………………….
Ek III: Federal Yasalar ………………………………………………………………….. İlişik 1: Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’nin marşı, bayrağı, resmi alametleri ve madalyaları hakkında Federal Yasa …………………………………………………………………….. İlişik 2: Dış ilişkilerin yürütülmesi hakkında Federal Yasa İlişik 3: Avrupa Birliği ilişkilerinin yürütülmesi hakkında Federal Yasa………………….. İlişik 4: Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti vatandaşlığı ve buna ilişkin konuları düzenleyen Federal Yasa……………………………………………... İlişik 5: Yabancılar, Muhaceret ve İltica hakkında Federal Yasa.......................................... İlişik 6: Kıbrıs Merkez Bankası hakkında Federal Yasa……………………….………….. İlişik7: Katma Değer Vergisi hakkında Federal Yasa………………………..………….. İlişik 8: Bütçe hakkında Federal Yasa ……………………………………………………. İlişik 9: Uluslararası Ticaret, Gümrük ve Rüsumat hakkında Federal Yasa……………….. İlişik 10: Havacılık ve Hava Sahası Yönetimi hakkında Federal Yasa……………………. İlişik 11: Uluslararası Denizcilik, Kara Suları ve Kıta Sahanlığı hakkında Federal Yasalar İlişik 12: Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Doğal Su kaynakları ve bu kaynakların Kurucu Devletlerce eşit şekilde paylaşımı ve buna ilişkin konular hakkında Federal Yasa ………………………………………………………………….. İlişik 13: Doğal Kaynaklar hakkında Federal Yasa……………………………………….. İlişik 14: Federal Yasaların uygulanması hakkında Federal Yasalar…………………….. İlişik 15: İletişim hakkında Federal Yasalar ……………………………………………… İlişik 16: Kıbrıs’ın meteoroloji hizmetlerini, işlevlerini ve amaçlarını düzenleyen Federal Yasa ……………………………………………………………………. İlişik 17: Ağırlıklar ve ölçü birimleri standartlarının metrik sisteme göre düzenlenmesi ve bu konuyla ilgili hususları ve buna ilişkin konuları düzenleyen Federal Yasa….………………………………………………………………………….. İlişik 18: Fikri haklar hakkında Federal Yasalar ………………………………………… İlişik 19: Eski Eserler hakkında Federal Yasalar………………………………………….. İlişik 20: Seçimler hakkında Federal Yasalar…………………………………………. İlişik 21: Federal Hükümet dokunulmazlığı ve muafiyetleri ile ilgili Federal Yasa… İlişik 22: İdare hakkında Federal Yasalar …………………………………………….. İlişik 23: Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’nin resmi dilleri hakkında Federal Yasa……… İlişik 24: Federal Polis ve Ortak Soruşturma Örgütü hakkında Federal Yasa………… İlişik 25: Yasama Usulü ve Anayasa Değişikliklerinde Uygulanacak Usul hakkında Federal Yasa…………………………………………………………………. İlişik 26: Yargı İdaresi hakkında Federal Yasa…………………………………… İlişik 27: Federal suçlar hakkında Federal Yasa…………………………………… İlişik 28: Bazı Üst Düzey Kamu Görevlilerinin Suçlanma ve Yargılanma Yöntemi hakkında Federal Yasa………………………………… İlişik 29: İhalelerin Yapılması hakkında Federal Yasa…………………………………….. İlişik 30: Kişisel Verilerin Korunması hakkında Federal Yasa……………………………. İlişik 31: Sermaye Piyasalarının Düzenlenmesi hakkında Federal Yasalar.…………... İlişik 32: Sigorta Piyasalarının Düzenlenmesi hakkında Federal Yasalar……………… İlişik 33: Bankacılık hakkında Federal Yasalar…….……………………………………… İlişik 34: Etkin Rekabetin Korunması Amacıyla İşletmeler Arasındaki Bağlantıları Kontrol Eden Federal Yasa...................................................................... İlişik 35: Rekabetin Korunması hakkında Federal Yasa……………………………
Ek IV: Federal Hükümet ve Kurucu Devletler arasındaki İşbirliği Anlaşmaları İlişik 1: Dış İlişkiler hakkında İşbirliği Anlaşması………………………………………… İlişik 2: Avrupa Birliği İlişkileri hakkında İşbirliği Anlaşması……………………….. İlişik 3: Federal Hükümet ve Kurucu Devletler Arasında Polis Konuları hakkında İşbirliği Anlaşması……………………………………………………………………..
Ek V: Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’ni bağlayan Uluslararası Antlaşmalar ve Enstrümanların Listesi......................……………………………………………..
Ek VI: Toprak Düzenlemeleri…………………………………………………………… İlişik 1: Kurucu Devletler arasındaki Sınırın detaylı tarifi………………………………… İlişik 2: Toprak Ayarlaması Haritaları…………………………………………… ……. İlişik3:Toprak Ayarlamaları ile ilgili safhaları gösteren çizgilerin detaylı tarifi…………….…………………………………………………………………………..
Ek VII: 1963’ten İtibaren Meydana Gelen Olaylardan etkilenmiş Malların ele alınması........... İlişik 1: Tanımlar………………………………………………………………………….. İlişik 2: Kıbrıs Mülkiyet Kurulu ve Tazminat Düzenlemeleri…………………………….. İlişik 3: Mevcut kullanıcılar lehine tedbirler ……………………………………………… İlişik 4: Toprak ayarlamasına tabi bölgelerde bulunan mallar............................ İlişik 5: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Başkanına mektup…………………………….
Ek VIII: Uzlaşma Komisyonu ………………………………………………………..
Ek IX: Yeni Düzenin Hayata Geçmesi…………………………………………………. İlişik 1: Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine mektup…………………………………… İlişik 2: Avrupa Konseyi Başkanına mektup………………………………………………
İlişik 3: Avrupa Konseyi Genel
Sekreterine mektup ……………………………………..
ANA MADDELER i. Kıbrıs’ın ortak vatanımız olduğunu teyit ederek ve 1960 yılında kurulan Cumhuriyet’in ortak kurucuları olduğumuzu hatırlayarak
ii. Geçmişte yaşanan trajik olayların hiçbir zaman tekrarlanmaması azmiyle tehdit ve güç kullanımından veya herhangi bir tarafın diğer bir tarafa hükmetmekten ebediyen reddeden.
iii. Birbirimizin kendine özgü kimliğini ve bütünlüğünü, ilişkimizin bir çoğunluk ve azınlık ilişkisi olmayıp siyasi eşitliğe dayandığını ve bir tarafın diğer tarafa hükmedemeyeceğini ve üzerinde hakimiyet kuramayacağını kabul eden
iv. Ortaklığımızı bu zeminde yenilemeye karar vererek ve bu yeni iki bölgeli ortaklığın birleşik ve bağımsız bir Kıbrıs’ta dostluk, barış, güvenlik ve refahı güvence altına alacak ortak bir gelecek konusunda kararlılık gösteren
v. Uluslararası hukuk ve Birleşmiş Milletler’in ilke ve amaçlarına bağlılığımızın altını çizen
vi. Kendilerini demokratik ilkeler, bireysel insan hakları ve temel özgürlüklerle birlikte bir tarafın diğer bir tarafın kültürel, dini, siyasi ve sosyal kimliğine ve diline saygı göstermeye adayan
vii. Doğu Akdeniz’de barışçıl bir ortamda Yunanistan ve Türkiye ile özel dostluk bağlarımızı devam ettirmeye ve Yunanistan ve Türkiye arasındaki dengeye saygı göstermeye kararlı olan
viii. Avrupa Birliği’ne katılmayı aynı şekilde ve Türkiye’nin de katılacağı güne ümitle bakan
Biz, Kıbrıslı Rumlar ve Kıbrıslı Türkler, asli kurucu yetkimizi kullanarak özgür, demokratik ve ayrı ayrı ifade edilen ortak irademizle işbu Kuruluş Anlaşması’nı kabul ederiz.
Madde 1 Kurulacak Yeni Düzen
1. İşbu Anlaşma, Kıbrıs’ta yeni bir düzen kurar.
2. İşbu Anlaşma’da listelenen antlaşmalar Kıbrıs’ı bağlar ve ilişikte sunulan mevzuat işbu Anlaşma’nın yürürlüğe girmesiyle uygulanır.
3. Kuruluş Antlaşması, Garanti Antlaşması ve İttifak Antlaşması yürürlükte kalır ve mutatis mutandis yeni düzene uygulanır. İşbu Anlaşma’nın yürürlüğe girmesiyle birlikte Kıbrıs, Yunanistan, Türkiye ve Birleşik Krallık ile Kuruluş, Garanti ve İttifak Antlaşmaları’na ek protokollerin yanısıra Kıbrıs’taki yeni düzenle ilgili hususlara ilişkin bir Antlaşma imzalar.
4. Kıbrıs, 1 Mayıs 2004 itibarıyla Avrupa Birliği’ne tam üye olacaktır.
5. Garanti ve İttifak Antlaşmaları ile işbu Anlaşma’nın oluşturduğu dengeye saygı göstererek Kıbrıs, Yunanistan ve Türkiye ile olan özel dostluk bağlarını sürdürecek ve bir Avrupa Birliği üyesi ülke olarak Türkiye'nin de Avrupa Birliği'ne katılımını destekleyecektir.
6. İşbu Anlaşma ile kurulan düzene yapılacak tek taraflı herhangi bir değişiklik, Kıbrıs’ın özellikle bir bütün veya kısmi olarak başka diğer bir ülke ile birleşmesi veya herhangi bir şekilde taksimi veya ayrılması, yasaklanır. İşbu Anlaşma’daki hiçbir husus, bu yasakla çelişir biçimde yorumlanamaz.
Madde 2 Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti, Federal Hükümeti ve Kurucu Devletleri
1. Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’ni oluşturan federal hükümet, kurucu devletlerin statüsü ve birbirleriyle olan ilişkileri, İsviçre modelindeki federal hükümet ve kantonları ile olan ilişkisi ve bunların statüsü esas alınarak oluşturulur. Buna göre:
a. Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti, bir federal hükümet ile, biri Kıbrıs Rum Devleti diğeri ise Kıbrıs Türk Devleti olan iki eşit kurucu devletten oluşan, fesh edilemez bir ortaklık yapısı olan, bağımsız bir devlettir. Kıbrıs’ın tek bir uluslararası kimliği ve egemenliği vardır ve Birleşmiş Milletler üyesidir. Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti, Anayasa’sı uyarınca hukukun üstünlüğü, demokrasi, temsili cumhuriyet hükümeti, siyasi eşitlik, iki bölgelilik ve Kurucu devletlerin eşit statüsü temel ilkeleri çerçevesinde yapılandırılır.
b. Federal hükümet, Kıbrıs’ın uluslararası alanda ve Avrupa Birliği’nde tek sesle konuşmasını ve hareket etmesini, bir Avrupa Birliği üyesi ülke olarak yükümlülüklerini yerine getirmesini, bütünlüğünü, sınırlarını, kaynaklarını ve tarihi mirasını korumasını sağlayan Anayasa’da belirtilen yetkilerini egemence kullanır.
c. Kurucu devletler eşit statüdedirler. Anayasa’nın koyduğu sınırlar çerçevesinde ve Anayasa’nın federal hükümetine verdiği tüm yetkilerden arta kalan yetkileri egemence kullanarak kendi Anayasaları altında kendilerini özgürce yapılandırırlar.
2. Kurucu devletler, İşbirliği Anlaşmaları’nın yanısıra hem federal parlamento hem de kurucu devlet yasama organlarınca kabul edilen Anayasal Nitelikli Yasalar aracılığıyla gerek kendi aralarında gerekse federal devlet ile işbirliği ve koordinasyonu sağlar. Özellikle kurucu devletler, kendi yetki alanlarına giren hususlara ilişkin dış ilişkiler ve Avrupa Birliği ilişkileriyle ilgili siyaset oluşturulması ve uygulanması sürecinde Belçika örneğine uygun olarak hazırlanan İşbirliği Anlaşmalarındaki esasları uygular. Kurucu devletler Anayasa’ya uygun olarak dış dünya ile ticari ve kültürel ilişkiler kurabilirler.
3. Federal hükümet ve kurucu devletler, birbirlerinin yetki ve işlevlerine bütünüyle saygı gösterir ve birbirlerinin yetki ve işlevlerini ihlal etmez. Federal Devlet ve kurucu devletlerin yasaları arasında herhangi bir hiyerarşi yoktur. Anayasaya aykırı herhangi bir işlem hükümsüz ve geçersizdir.
4. Birleşik Kıbrıs Cumhuriyet’inin Anayasası, Anayasa’da özel olarak belirtilen hükümler uyarınca her kurucu devlet’in seçmenlerinin ayrı ayrı çoğunluk oyu ile tadil edilebilir.
Madde 3 Vatandaşlık, ikamet ve hüviyet
1. Tek bir Kıbrıs vatandaşlığı vardır. Kıbrıs vatandaşlığına uygunluk özel çoğunlukla kabul edilen federal yasa ile düzenlenir.
2. Tüm Kıbrıs vatandaşları aynı zamanda kurucu devlet iç vatandaşlığından yararlanır. Bu statü, Kıbrıs vatandaşlığını tamamlayıcı özellikte olup onun yerine geçmez.
3. Kıbrıslı Rumlar ve Kıbrıslı Türkler tarafından ayrı ayrı yapılacak Senatörlük seçimleri dışında, federal düzeydeki siyasal haklar, kurucu devlet iç vatandaşlık statüsüne dayalı olarak uygulanacaktır. Kurucu devlette siyasi ve yerel seviyedeki haklar daimi ikametgah yerinde kullanılır.
4. Kıbrıs, kimliğini muhafaza etmek amacıyla,Yunan ve Türk uyruklularının göçmenliği hususunda ayrımcı olmayan ve AB müktesebatına uygun şekilde belirli koruyucu tedbirler alabilir.
5. Buna ilave olarak, 19 yıllık bir geçiş dönemi süresince veya Türkiye’nin Avrupa Birliği üyeliğine kadar, hangisi daha önce gerçekleşirse Kıbrıs, Kıbrıs’ta ikamet etmekte olan Yunan vatandaşlarının sayısının Kıbrıs Rum kurucu devlet iç vatandaşlık statüsüne haiz Kıbrıs vatandaşlarının % 5’ine ulaşmaları durumunda, veya Kıbrıs’ta ikamet etmekte olan Türk vatandaşlarının sayısının Kıbrıs Türk Kurucu devleti iç vatandaşlık statüsüne haiz ve Kıbrıs’ta ikamet eden Kıbrıs vatandaşlarının % 5’ine ulaşması durumunda Kıbrıs’ta Yunan ve Türk vatandaşlarının ikamet haklarına kısıtlama getirebilir.
6. Kendi kimliğini muhafaza etmek amacıyla bir kurucu devlet, iç vatandaşlık statüsü taşımayan kişilerin ikameti hususunda, AB müktesebatına uygun ve ayrımcı olmayan belirli koruyucu tedbirler alabilir.
7. Buna ilaveten, Anayasal nitelikli yasaya uygun olarak, bir kurucu devlet geçiş dönemi için, diğer kurucu devletten gelecek kişilerin ikametini kısıtlayabilir. Bu bağlamda, kuruluş Anlaşması’nın yürürlüğe girmesini takip eden beşinci yılın sonuna kadar bir moratoryum koyabilir ve bu süreden sonra 6’ıncı ve 9’uncu yıllar arasında eğer diğer kurucu devletten gelen kişilerin sayısı herhangi bir köyün veya belediye’nin nüfusunun %6’sına, ve 10’uncu ve 14’üncü yıllar arasında %12’sine, 19’uncu yıla kadar veya Türkiye’nin Avrupa Birliğine katılımına kadar, bunlardan hangisi daha önce gerçekleşecekse, %18’e ulaşırsa kısıtlamalara müsaade edilebilir. İkinci yıldan sonra böyle kısıtlamalar bir eş veya kardeşlerinden biri refakatindeki 65 yaş üzeri olan önceki sakinlere uygulanmayacağı gibi, belirlenmiş köylerin önceki sakinlerine de uygulanmaz.
Madde 4 Temel hak ve özgürlükler
1. İnsan hakları ve temel özgürlükler Anayasada düzenleme altına alınır. Hiçbir şahsa cinsiyeti, etnik kökeni, dini kimliği, veya kurucu devlet vatandaşlığı statüsü nedeniyle ayrımcılık yapılamaz. Dolaşım ve yerleşim özgürlüğü sadece işbu Anlaşmada belirtildiği şekilde kısıtlanabilir.
2. Diğer kurucu devletin sınırları içerisinde kalan belirlenmiş köylerde yaşayan Kıbrıslı Rum ve Kıbrıslı Türkler, kültürel, dini, ve eğitim haklarından yararlanır ve ilgili kurucu devletin yasama organında temsil edilir.
3. Maronit, Latin ve Ermenilerden oluşan dini azınlıkların hakları uluslararası standartlara uygun olarak güvence altına alınır ve bu haklar yasama organlarından temsil de dahil olmak üzere kültürel, eğitim ve dinsel hakları da içerir.
Madde 5 Federal hükümet
1. Senato ve Temsilciler Meclisi olmak üzere iki meclisten oluşan Federal Parlamento yasama yetkisini kullanır:
a. Her meclis 48 üyeden oluşur. Senato, eşit sayıda Kıbrıslı Rum ve Kıbrıslı Türk’ten oluşur. Temsilciler Meclisi her kurucu devletin iç vatandaşlık statüsüne haiz şahısların oranına göre, herhangi bir kurucu devlete düşen sandalye sayısı toplam sandalye sayısının dörtte birinden az olmamak kaydıyla oluşturulur. b. Parlamento kararları, her kurucu devletten senatör sayısının dörtte birinin oylamaya katılımını ve her iki meclisin basit çoğunluk onayını gerektirir. Belirli konularda ise, oylamaya her kurucu devletten hazır bulunan senatörlerin beşte iki özel çoğunluğu aranacaktır.
2. Devlet Başkanlığı makamına sahip olan Başkanlık Konseyi yürütme yetkisini kullanır.
a. Başkanlık Konseyi, tek liste içinden Senatoda özel çoğunlukla seçilen ve Temsilciler Meclisinde çoğunlukla onaylanan beş yıllık bir dönem için seçilir. Başkanlık Konseyi altı oy hakkı olan üyeden ve Parlamentonun karar vermesi durumunda oy hakkı olmayan ilave üyelerden oluşur. Başkanlık Konseyinin oluşumu, her kurucu devletin iç vatandaşlık statüsüne haiz şahısların sayısıyla orantılıdır, ancak başkanlık Konsey’inin oy kullanma hakkı olan üyelerin sayısının en az üçte biri ve oy kullanma hakkı olmayan üyelerin üçte biri her bir kurucu devletten gelir.
b. Başkanlık Konseyi, kararların konsensüs ile alınması yönünde gayret sarf eder. Ancak Konsey, bunun başarılamadığı durumlarda, aksi belirtilmedikçe her kurucu devletten asgari birer temsilcinin katılması koşuluyla kararını mevcut üyelerinin basit çoğunluğu ile alır.
c. Oy kullanma hakkına bakılmaksızın, Konseyin üyeleri eşittir. Bakanlıkların dağılımı Konsey üyeleri arasında kararlaştırılır. Dışişleri ve Avrupa Birliği ilişkileri ile ilgili Bakanlar, aynı kurucu devletten gelemez.
d. Başkanlık Konseyi aksine karar vermediği sürece aynı kurucu devletten gelmeyen iki üyesini, her oniki ayda bir rotasyona tabi tutulacak şekilde Konseyin Başkan ve Başkan Yardımcısı olarak seçer. Her dönem, nüfusu daha fazla olan kurucu devletten çıkan üye ilk Başkan olacaktır. Başkan ve onun yokluğunda veya geçici olarak görev yapamadığı durumlarda Başkan Yardımcısı, Devlet Başkanı ve Hükümet Başkanı olarak Konseyi temsil edecektir. Başkan Yardımcısı Avrupa Konseyi toplantılarında Başkana eşlik edecektir. Başkan ve Başkan Yardımcısı Konseyde belirleyici oy hakkına veya başka şekilde artırılan yetkilere sahip olamaz.
e. Bu anlaşmanın yürürlüğe girmesinden sonraki ilk on yıl içinde, kurucu devletlerin hükümet başkanları, Konsey’in toplantılarına oy hakkı olmaksızın katılmaya davet edilecektir; on yıl sonunda ise bu katılım periyodik esasa dayandırılacaktır.
3. Kıbrıs Merkez Bankası, Başsavcılık ve Sayıştay Başkanlığı makamları bağımsızdır.
Madde 6 Yüksek Mahkeme
1. Yüksek Mahkeme, Anayasanın uygulanmasını denetler ve Anayasaya bütünüyle saygıyı sağlar.
2. Yasada aksi öngörülmediği taktirde Yüksek Mahkeme her kurucu devletten eşit sayıda yargıç ile üç de Kıbrıslı olmayan yargıçtan oluşur.
3. Yüksek Mahkeme, diğer görevlerinin yanı sıra, kurucu devletler arasındaki veya kurucu devletlerden biri veya her ikisi ile federal hükümet arasındaki uyuşmazlıkları çözümler ve federal hükümetin düzgün çalışması açısından kaçınılmaz olduğu durumlarda, federal kurumlar arasındaki tıkanıklıkları, geçici olarak çözüme kavuşturur.
Madde 7 Geçici federal ve kurucu devlet kurumları
1. Federal kurumlar, Kuruluş Anlaşmasının yürürlüğe girmesiyle yerlerini alacak ve geçiş dönemi süresince, faaliyetleriyle işlevlerini geliştirecektir.
2. Kurucu devletlerin geçici yasama, yürütme ve yargı organları anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle yerlerini alacaktır. Federal düzeyde, devlet başkanlığı makamı eş-başkanlar tarafından yürütülecektir. Federal hükümet, altı üyeli (üç Kıbrıslı Rum, üç Kıbrıslı Türk) Bakanlar kurulundan oluşacaktır. Her kurucu devlet parlamentosundan gelecek delegeler geçici federal Parlamentoda (24 Kıbrıslı Rum, 24 Kıbrıslı Türk) ve Avrupa Parlamentosundaki (dört Kıbrıslı Rum, 2 Kıbrıslı Türk) sandalyeleri dolduracaktır.
3. 13 Haziran 2004 tarihinde Kurucu, Federal ve Avrupa Birliği düzeyinde genel seçimler yapılacak ve bundan sonra Kurucu Devlet ve Federal hükümet düzenli olarak işlevlerine başlayacak, ancak Federal düzeydeki Başkanlık ve Başkan Yardımcılığı makamları Başkanlık Konseyinin ilk döneminde her on ayda bir rotasyona tabi olacaktır.
4. Yüksek Mahkeme işbu Anlaşmanın yürürlüğe girmesi üzerine işlevlerini yerine getirmeye başlar.
Madde 8 Askersizleştirme
1. Aşağıdakileri dikkate alarak: a. Garanti Antlaşması, işbu Anlaşmanın ve Anayasanın oluşturduğu yeni düzene mutatis mutandis uygulanarak, Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’nin bağımsızlığı, toprak bütünlüğü, güvenliği ve anayasal düzeni yanında, Kurucu Devletlerin de toprak bütünlüğü, güvenliği ve anayasal düzenini de kapsar;
b. İttifak Antlaşması uyarınca Yunan ve Türk birliklerinin sırasıyla Kıbrıs Rum devleti ve Kıbrıs Türk devletinde aşağıdaki şekilde konuşlanmalarına izin verilecektir: i) 2011 yılına kadar her birlik tüm rütbeler dahil 6,000’i geçmeyecek; ii) 2018 yılına kadar veya Türkiye’nin Avrupa Birliğine katılımına kadar, hangisi daha erkense, her birlik tüm rütbeler dahil 3,000’i geçmeyecek, ve iii) Bundan sonraki sürede Yunan birliğinin tüm rütbeler dahil sayısı 950’yi, Türk birliğinin tüm rütbeler dahil sayısı 650’yi geçmeyecek, ve birliklerin adadan tümüyle çekilmesi hususu üç yıllık sürelerle gözden geçirilecektir;
c. Türk ve Yunan kuvvetleri ile silâh ve teçhizatları önceden belirlenecek yerlerde yeniden konuşlandırılacak ve üzerinde uzlaşılan seviyeye getirilecektir. Bu seviyenin üstündeki kuvvetler, silah ve teçhizat geri çekilecektir;
d. Bu Anlaşmanın uygulanmasını izlemek için bir Birleşmiş Milletler Barış Gücü oluşturulacak ve bu güç Anlaşma hükümlerine uyumu sağlamak için tüm gayretini sarf ederek, güvenli bir ortamın idamesine katkıda bulunacak ve bu güç, her iki kurucu devletin onayı alınarak federal hükümet tarafından aksine bir karar alınıncaya kadar kalacaktır;
e. Kıbrıs’a silah tedariki, hem ithalatçıları hem de ihracatçıları hukuken bağlayıcı olacak şekilde, yasaklanacaktır; ve
f. Birleşmiş Milletler'in başkanlığında, garantör güçler, federal hükümet ve kurucu devletlerin temsilcileri ile oluşturulacak bir İzleme Komitesi, Anlaşmanın uygulanmasını izleyecektir;
Kıbrıs askersizleştirilerek, tüm Kıbrıslı Rum ve Kıbrıslı Türk kuvvetler, yedek birlikler de dahil olmak üzere dağıtılacak ve silahları da Türk ve Yunan Kuvvetlerinin yeniden konuşlandırılıp, düzenlenmesiyle ilgili aşamalarla eşzamanlı olarak adadan çıkarılacaktır.
2. Paramiliter veya yedek birlikler olmayacak ve vatandaşlara askeri veya paramiliter eğitim verilmeyecek. Ruhsatlı, spor amaçlı tüfeklerden başka tüm silahlar yasaklanacaktır.
3. Kurucu devletler, Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’ne, federal hükümete, kurucu devletlere veya garantör güçlere karşı şiddet kullanımını veya kışkırtıcılığını yasaklayacaktır.
4. Kurucu devletlerin rızası olmaksızın, Kıbrıs, toprağını uluslararası askeri operasyonlara tahsis etmeyecek; ve bunun için, Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne katılımına kadar, Yunanistan’la Türkiye’nin de rızası gerekecektir.
5. Federal hükümet ve Kurucu devletler Birleşmiş Milletler faaliyetleri ile işbirliği yapar. Birleşik Kıbrıs Cumhuriyet’i ilk üç yıl içerisinde Birleşmiş Milletler operasyonlarının maliyetinin yarısını, daha sonraki dönemde ise üçte ikisini karşılayacaktır. Bu düzenleme 2010 yılında tekrar gözden geçirilecektir.
6. Bu hükümler, Kuruluş Antlaşması, Garanti Antlaşması, İttifak Antlaşması, Birleşmiş Milletler barış gücü operasyonu mandasına ve Anayasanın federal ve kurucu devlet polisi ve Ortak Soruşturma Örgütüne ilişkin hükümlerine halel getirmez.
Madde 9 Kurucu devlet sınırları ve toprak ayarlaması
1. Kurucu devletlerin sınırları işbu Anlaşmanın bir bölümünü oluşturan haritada tasvir edildiği gibidir[1].
2. İşbu Anlaşmanın yürürlüğe girmesini müteakip, toprak ayarlaması sonucu yasal olarak Kıbrıs Rum Devletine ait olan bölgelerin idaresi üç yılı geçmeyecek geçici bir süre için Kıbrıs Türk Devletinde olur. Kıbrıs Rum Devletine devredilecek bölgelerin idaresi işbu Anlaşmanın yürürlüğe girmesini müteakip 104 gün içerisinde altı safha halinde 42 aylık bir süre için sözkonusu devlete bitişik olan ve büyük ölçüde yerleşime açık olmayan bölgelerin idaresinin Rum Devletine Birleşmiş Milletler gözetiminde devredilmesiyle başlar. Anlaşmada belirtildiği gibi Birleşmiş Milletler gözetiminde toprak devrine ilişkin ilgili faaliyetler belirlenmiş bölgelerin devrinin tamamlanmasından önceki son aylarda artırılacaktır.
3. Özel düzenlemeler, toprak ayarlamalarına maruz kalan bölgelerde halen ikamet edenlerin hakları ve çıkarlarını koruyacak ve bu kişilerin yeniden yerleştirilmeleri için geçimlerini de sağlayabilecekleri koşulların bulunduğu uygun yerlerde yeterli alternatif barınak sağlanacaktır. Madde 10 Mülkiyet
1. İşbu Anlaşmanın yürürlüğe girmesinden önce gerçekleşen olaylar neticesinde mallarının tasarrufunu kaybeden mal sahiplerinin talepleri, kapsamlı bir biçimde, uluslararası hukuka uygun olarak ve mallarının tasarrufunu kaybeden mal sahipleri ile şimdiki kullanıcıların kişisel haklarına ve iki bölgelilik ilkesine saygı gösterilerek çözümlenecektir.
2. Toprak ayarlamasına tabi bölgelerdeki taşınmaz mallar, mallarının tasarrufunu kaybeden mal sahiplerine geri iade edilir.
3. Toprak ayarlamasına tabi olmayan bölgelerde, geri iade veya tazminat yoluyla mülkiyet haklarının kullanımı için yapılacak düzenlemeler, aşağıdaki temel kurallara göre olur:
a. Tasarrufunu kaybeden mal sahipleri ve kuruluşlar tazminat almayı tercih etmeleri durumunda, mallarının tasarrufunu kaybettikleri andaki değerin kıyaslanabilir yerlerdeki gayrimenkul değerlerinin kıymetini yansıtacak şekilde ayarlanması baz alınmak suretiyle tam ve etkin tazminat alır. Tazminatlar, devlet garantili tahvil ve Mal Değer Belgesi şeklinde ödenecektir;
b. Tasarrufu kaybeden diğer tüm mal sahipleri toplam mülkiyetlerinin üçte bir oranındaki değerin ve üçte bir oranındaki kullanım alanının iadesi hakkına ve geriye kalan üçte ikilik bölüm için ise tam ve etkin tazminat hakkına sahiptirler. Ancak, daha önce inşa ettikleri veya son on yıl içerisinde yaşadıkları bir konut ve bir dönüme kadar bitişik bir araziye de, mülkiyetlerinin toplam değer ve kullanım alanının üçte birinden daha fazla olsa bile geri iadeye hakları vardır.
c. Tasarrufunu kaybeden mal sahipleri taşınmaz mallarından herhangi birini geri iade amacıyla seçebilirler. Bu düzenlemeye uygun olarak mevcut kullanıcı tarafından takas edilen veya esaslı inkişaf yapan biri tarafından satın alınanlar haricinde tasarrufunu kaybeden mal sahipleri taşınmaz mallarından birini geri dönmek amacıyla seçebilirler. Taşınmaz malı kendisine iade edilemeyecek veya gönüllü olarak mevcut kullanıcının hakkını kabul eden tasarrufu kaybeden mal sahibi aynı köyde veya belediye içerisinde eşit büyüklükte ve değerde başka bir taşınmaz mal hakkına sahiptir. Kişi kendi hakkını aynı bölgeden tasarrufunu kaybeden başka bir kişiye satabilir ve hakkı satın alan kişi bunu kendi hakkıyla birleştirebilir.
d. Tasarrufu kaybeden mal sahiplerinin, mallarının tasarrufunu idari bir karar neticesinde ellerinde bulunduran şimdiki kullanıcılar, diğer kurucu devlette bulunan ve tasarrufunu kaybettikleri eşdeğerdeki mülkiyetten feragat etmek suretiyle başvuruda bulunarak şu anda kullanılan mülkiyetin tapusunu alır;
e. Kişiler ayrıca büyük ölçüde inkişaf ettirilen mülkiyetin orijinal değerini ödemek kaydıyla söz konusu gayrimenkulün tapusunu başvuru yaparak alır; ve
f. Taşınmaz malı tahliyesi istenilen Kıbrıs vatandaşı olan şimdiki kullanıcıların yeterli alternatif barınak sağlanıncaya kadar sözkonusu mülkiyeti tahliyesi gerekmez.
4. Taşınmaz mallara ilişkin talepler iki kurucu devletten ve Kıbrıslı olmayan eşit sayıda üyeden oluşan bağımsız ve tarafsız Mülkiyet Kurulu tarafından kabul ve icra edilir. Mülkiyet Kurulu ekonomik uygulama esasına dayalı olarak şubeler şeklinde düzenlenecektir. Kişiler arasında doğrudan temas gerekli olmaz.
Madde 11 Uzlaşma Komisyonu
1. Bağımsız ve tarafsız bir Uzlaşma Komisyonu, Kıbrıslı Rumlar ve Kıbrıslı Türkler arasında anlayış, hoşgörü ve karşılıklı saygıyı teşvik eder.
2. Komisyon, her kurucu devletten eşit sayıda kadın ve erkek üyelerle, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’nin federal hükümet ve kurucu devletler ile istişare ederek ataması öngörülen en az bir Kıbrıslı olmayan üyeden oluşur.
Madde 12 Geçmiş İşlemler
1. İşbu Anlaşmanın yürürlüğe girmesinden önce Kıbrıs’taki[2] herhangi bir makamın yasama, yürütme veya yargıya ilişkin bir icraatı işbu Anlaşmanın herhangi bir maddesi ile bağdaşmaz veya herhangi bir maddesine veya uluslararası hukuka[3] aykırı olmaması kaydıyla söz konusu Anlaşmanın[4] yürürlüğe girmesini müteakip yürürlükte olmaya devam eder. Hiç kimse işbu Anlaşma’nın yürürlüğe girmesinden önce olanlardan dolayı bu işlemlerin geçerliliğine itiraz edemez.
2. İşbu Anlaşmanın yürürlüğe girmesi öncesinde yapılan işlemlerin neden olduğu yükümlülük ve tazminat talepleri, işbu Anlaşmanın hükümleri gereği aksi düzenlenmediği durumlarda, iddia sahibinin bulunduğu kurucu devlet tarafından ele alınır.
Madde 13 Yürürlüğe giriş ve uygulama
1. İşbu Anlaşma, söz konusu Anlaşma uyarınca iki tarafın ayrı ayrı ve eşzamanlı olarak gerçekleştireceği referandumlar ve sonuçlarının teyidini müteakip Yunanistan, Türkiye ve Birleşik Krallık tarafından Kıbrıs’taki yeni düzene ilişkin ilgili konuları içeren Atlaşmayı imzalamaları sonrasında yürürlüğe girer.
2. İşbu Anlaşmanın yürürlüğe girmesini müteakip, Ada çapında, Anayasada belirtilen bayraklar dışındaki tüm bayrakların indirilerek yerlerine Anayasada belirtilen Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti ve kurucu devlet bayraklarının göndere çekileceği ve Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti ve kurucu devlet marşlarının çalınacağı kutlamalar yapılır.
3. İşbu Anlaşmanın yürürlüğe girmesini müteakip, Eşbaşkanlar bundan böyle Kıbrıs’ın Birleşmiş Milletler’deki üyelik haklarının kullanılmasının ve yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin yeni düzen uyarınca olacağı hususunda Birleşmiş Milletleri bilgilendirir. Üzerinde uzlaşılan Kıbrıs bayrağı Birleşmiş Milletler Merkezi’nde göndere çekilir.
4. İşbu Anlaşma, Anlaşmanın çeşitli bölümlerinde belirtilen bağlayıcı zaman çerçevesi ve uygulama takvimi bağlamında uygulanır.
Madde 14 Ekler Yukarıdaki ana maddeler işbu Anlaşmanın ayrılmaz bir parçasını oluşturan detaylı hukuki bir dille yazılmış Ekler’den oluşmaktadır.
EK I: BİRLEŞİK KIBRIS CUMHURİYETİ ANAYASASI
BÖLÜM I: TEMEL MADDELER....................................................................
BÖLÜM II:GENEL HÜKÜMLER...................................................................
BÖLÜM III: TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLER......................................
BÖLÜM IV: FEDERAL HÜKÜMET VE KURUCU DEVLETLER...........
BÖLÜM V: FEDERAL KURUMLAR........................................................... Kısım A: Yasama ......................................................................................... Kısım B: Yürütme ....................................................................................... Kısım C: Bağımsız Görevliler ve Kurumlar ............................................ Kısım D: Yargı .............................................................................................
BÖLÜM VI: ANAYASA’NIN DEĞİŞTİRİLMESİ.............................................
BÖLÜM VII:GEÇİCİ HÜKÜMLER..............................................................
İLİŞİK 1: BİRLEŞİK KIBRIS CUMHURİYETİ VE KURUCU DEVLETLERİNİN HARİTASI .................................................
İLİŞİK 2: BİRLEŞİK KIBRIS CUMHURİYETİ BAYRAĞI ....................
İLİŞİK 3: BİRLEŞİK KIBRIS CUMHURİYETİ MARŞI ............
İLİŞİK 4: FEDERAL MALLAR...................................................................
Bölüm I: TEMEL MADDELER
Madde 1 Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti
1. Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti, tek uluslararası tüzel kişiliğe ve federal hükümete sahip bağımsız ve egemen bir devlettir ve Kıbrıs Rum Devleti ve Kıbrıs Türk Devleti olarak iki kurucu devletlerden oluşur.
2. Birleşik Kıbrıs Cumhuriyetinin bağımsızlığı, toprak bütünlüğü, güvenliği ve anayasal düzeni herkes tarafından korunur ve saygı gösterilir.
3. Kıbrıs’ın bir bütün veya kısmi olarak başka diğer bir ülke ile birleşmesi, herhangi bir şekilde taksimi veya ayrılması ve Kuruluş Anlaşması ile işbu Anayasa ile kurulmuş olan düzene herhangi bir tek taraflı değişiklik yapılması yasaktır.
4. Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti, bu Anayasa uyarınca, hukukun üstünlüğü, demokrasi, temsili cumhuriyet hükümeti, Kıbrıslı Rum ve Kıbrıslı Türklerin siyasi eşitliği, iki bölgelilik ve kurucu devletlerin eşit statüsü temel ilkeleri çerçevesinde yapılandırılır.
Madde 2 Kurucu devletler
1. Kurucu devletler eşit statüye sahiptirler. Her kurucu devlet, işbu Anayasanın öngördüğü çerçeve ve ekindeki haritalarda belirtilen toprak sınırları içerisinde yetkisini icra eder.
2. Kurucu devletlerin kimliği, toprak bütünlüğü, güvenliği ve anayasal düzeni herkes tarafından korunur ve saygı gösterilir.
3. İşbu Anayasanın öngördüğü çerçevede ve hukukun üstünlüğü, demokrasi ve temsili cumhuriyet hükümeti temel ilkeleri uyarınca kurucu devletler kendi Anayasaları uyarınca kendi kendilerini özgürce düzenler.
Bölüm II: GENEL HÜKÜMLER
Madde 3 Anayasanın Üstünlüğü
1. Kıbrıslı Rum ve Kıbrıslı Türklerin ayrı ayrı ifade edilmiş ortak iradeleri ile demokratik olarak kabul edilen işbu Anayasa, ülkenin en üst yasasıdır ve tüm federal otoriteleri ve kurucu devletleri bağlayıcıdır. Federal Hükümet veya herhangi bir kurucu devletin işbu Anayasaya aykırı olan herhangi bir işlemi hükümsüz ve geçersizdir.
2. İşbu Anayasa altında, federal hükümet, kurucu devletlerin yetki ve işlevlerine tam saygı gösterir ve bunları ihlal etmez. İşbu Anayasa altında, herhangi bir kurucu devlet federal hükümetin veya diğer kurucu devletin yetki ve işlevlerine tam saygı gösterir ve bunları ihlal etmez. Federal hükümet ve kurucu devletlerin yasaları arasında hiyerarşi yoktur.5
3. Yüksek Mahkeme işbu Anayasayı gözetir ve diğer federal organların ve kurucu devletlerin organlarının Anayasaya saygılı olmalarını sağlar.
Madde 4 Hukukun Üstünlüğü
1. Hukuk, her seviyedeki tüm hükümet icraatlarının hem temelini teşkil eder hem de sınırını belirler.
2. Hükümetin her seviyedeki tüm icraatları, kamu yararı, orantılılık ve iyi niyet ilkeleri ile uyumlu olacaktır.
3. Federal Devlet ve Kurucu Devletler, Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’ni bağlayıcı bütün antlaşmalar da dahil olmak üzere, federal ve kurucu devletler mevzuatının üstünde yer alacak olan uluslararası hukuka saygı gösterir.
Madde 5 Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Laik Niteliği
1. Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti, federal hükümeti, ve kurucu devletleri laiktir.
2. Din adamları siyasi makamlara veya kamu makamlarına seçilemez ve atanamaz.
Madde 6 Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’nin askersizleştirilmesi
1. Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti ve kurucu devletler askersizleştirilecektir. Hiçbir milis kuvvet veya yedek kuvvet bulundurulamaz veya vatandaşlara askeri veya paramiliter nitelikli eğitim verilemez.
2. Her iki kurucu devlet hükümetlerinin onayı olmadan Kıbrıs topraklarını uluslararası askeri operasyonlar için kullanıma açmaz.
3. Ruhsatı olan spor amaçlı tüfeklerin dışında tüm silahlar yasaklanacak ve silahların ruhsat kanununa aykırı olarak tedarik edilmesi en az üç yıl zorunlu hapis cezasını gerektiren bir suç sayılır.
4. Kurucu devletler, Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’ne, federal hükümete, kurucu devletlere veya garantör kuvvetlere karşı şiddeti veya şiddeti teşvik edici hareketleri yasaklar ve sınırları içerisinde hiçbir şahsın, grubun veya örgütün bu davranışlarına karşı hoşgörülü olmaz.
5. İşbu Madde hükümleri, ne Kuruluş Antlaşması, Garanti Antlaşması, İttifak Antlaşması, ve Kıbrıs’taki BM Barış Gücü operasyonlarının mandası nede federal ve kurucu devlet polisi hakkındaki ve Ortak Soruşturma Örgütü hakkındaki Anayasa hükümlerine halel getirmez.
Madde 7 Federal hükümetin yeri
Federal hükümetin yerleşimi Lefkoşa ve civarı olacaktır.
Madde 8 Bayraklar ve marşlar
1. Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’nin bayrağı işbu Anayasanın ilişiğindeki gibidir. Uzunluğu yüksekliğinin bir buçuk katıdır. Eşit genişlikte olmayan beş yatay çizgiden oluşur:
a. En üstteki çizgi mavidir (Pantone 2728 C veya dengi) ve eni bayrak yüksekliğinin 4/20’si kadardır; b. İkinci çizgi beyazdır ve eni bayrak yüksekliğinin 1/20’si kadardır; c. Orta çizgi sarıdır (Pantone 123 C veya dengi) ve eni bayrak yüksekliğinin 10/20’u kadardır; d. Dördüncü çizgi beyazdır ve eni bayrak yüksekliğinin 1/20’idir; e. En alt çizgi kırmızıdır (Pantone 485 C veya dengi) ve eni bayrak yüksekliğinin 4/20’ü kadardır.
Bu bayrak, federal hükümet binalarında tek olarak veya Avrupa Birliği bayrağı ile birlikte göndere çekilir.
2. Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’nin marşı işbu Anayasanın ilişiğindeki gibidir.
3. Kurucu devletlerin kendi marş ve bayrakları vardır. Kurucu devletin bayrağı, kurucu devletin hükümet binalarında Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti bayrağı ile birlikte eşit şekilde ve ayni zamanda kurucu devletin yasası öngörüyorsa, Avrupa Birliği bayrağıyla birlikte, göndere çekilir. Kurucu devletin hükümet binalarında veya kamuya ait yerlerde başka herhangi bir bayrak çekilmez.6
Madde 9 Resmi diller ve resmi işlemlerin yürürlüğe konması
1. Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’nin resmi dilleri Rumca ve Türkçe’dir. Resmi maksatlar için İngilizce’nin kullanımı yasa ile düzenlenir.
2. Federal hükümetin yasama, yürütme, idari ve yasal işlemleriyle belgeleri tüm resmi dillerde düzenlenecek ve aksi belirtilmedikçe, Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Resmi Gazetesi’nde tüm resmi dillerde yayınlanarak yürürlüğe girecektir.
3. Herkesin, resmi dillerden herhangi biriyle federal otoritelere başvurma ve aynı dilde cevap alma hakkı vardır.
4. Tüm orta eğitim öğrencilerine Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’nin resmi dilleri zorunlu olarak öğretilir.
Madde 10 Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’nin resmi tatilleri
1. Kuruluş Anlaşması’nın referandumda onaylandığı gün Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Milli Tatil günü olur.
2. Ayrıca, Pazar günlerine ilaveten aşağıdaki resmi tatiller tüm Kıbrıs’ta uygulanır:
f. 1 Ocak (Yılbaşı); g. 1 Mayıs (İşçi Bayramı); h. 9 Mayıs (Avrupa Günü) i. 25 Aralık (Noel); j. Paskalya arifesi; k. Paskalya (Pazartesi); l. Ramazan/Şeker Bayramı’nın ilk günü; m. Kurban Bayramı’nın ilk günü; ve n. Mevlit Kandili.
3. Her kurucu devlet kendi tatillerini Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’ninkilere ek olarak belirleyip uygular. Bu gibi tatiller, Kuruluş Anlaşması’nın ruhuna ve Kıbrıslı Rumlar ile Kıbrıslı Türkler arasındaki yeni ilişkiye saygılı olur.
4. Yukarıdakilere ilaveten federal kamu görevlileri ayrıca kurucu devletlerden herhangi birinin resmi tatillerinden yararlanma hakkına sahip olur.
Bölüm III: TEMEL HAK ve ÖZGÜRLÜKLER
Madde 11 Temel haklar
1. İşbu Anayasanın 4(3) Maddesi uyarınca, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Avrupa Sözleşmesi’ndeki insan hakları ve temel özgürlüklerle Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’nde yürürlükte olan Ek Protokolleri işbu Anayasa’nın ayrılmaz bir parçasıdır (katalog ilişiktedir). Ayrıca Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi de işbu Anayasa’nın ayrılmaz bir parçasıdır.
2. Hiç kimseye cinsiyeti, etnik veya dini kimliği veya kurucu devlet iç vatandaşlık statüsü nedeniyle ayırımcılık yapılamaz.
3. İşbu Anayasada veya Kuruluş Anlaşması’nın herhangi bir bölümünde veya bir Anayasal Nitelikli Yasada aksi açıkça belirtilmedikçe, Kıbrıs’ın tümünde dolaşım ve yerleşim özgürlüğü vardır.
4. Maronit, Latin ve Ermenilerden oluşan dinsel azınlıkların hakları güvence altına alınır. Federal hükümet ve kurucu devletler kendi yetkileri çerçevesinde azınlıklara Ulusal Azınlıkların Korunmasına ilişkin Avrupa Çerçeve Sözleşmesi’nde belirtilen, özellikle kendi kültürel, dini ve eğitim faaliyetlerini yürütme haklarıyla statülerini ve yasama organlarında temsiliyet hakkını tanır.
5. Karpaz bölgesindeki Rizokarpaso/Dipkarpaz, Agialousa/Yeni Erenköy, Agia Trias/Sipahi, Melanarga/Adaçay köylerinde yaşayan Kıbrıslı Rumlar ve Tillyria bölgesindeki Amadhies/ Günebakan, Limnitis/Yeşilırmak, Selamani/Süleymaniye, Xerovounos/Kurutepe, Karovostasi/Gemikonağı, Agios Georgios/Madenliköy ve Kokina/Erenköy köylerde ve ayrıca Mesarya bölgesindeki Pyla/Pile ve Skylloura/Yılmazköy ve Agios Vasillios/Türkeli’ndeki köylerde yaşayan Kıbrıslı Türkler bulundukları kurucu devlette kendi kültürel, dini ve eğitim faaliyetlerini yürütme ve kurucu devlet yasama organında temsil edilme haklarına ilaveten köyleriyle ilgili planlama ve kadastro konularında kendilerine danışılma hakkına sahiptirler. Kormacit (Kormakiti) köyü sakinleri, Kıbrıs Türk Devletinde bulunan ve Kormacit (Kormakiti) köyünün 1960’taki sınırları dahilinde olan mülklerin alım satımı hususunda Kıbrıs Türk Devleti’nin uzun dönemli sakinleri ile aynı muameleden yararlanır.
Madde 12 Vatandaşlık
1. Tek bir Kıbrıs vatandaşlığı vardır.
|