KUZEY KIBRIS GENÇ İŞADAMLARI DERNEĞİ

                             ( North Cyprus Young Businessmen’s Association )

                                                       GİAD

                                            Kuruluş 1989
 

KKTC EKONOMİSİNDE MEYDANA GELEN PAHALILIĞIN KÖK NEDENLERİ ORTADAN KALDIRILMALIDIR.
KKTC’nde ekonomiyi ve kalkınma sürecini zayıflatan kamu maliyesi politikalarının sürdürülmeye devam edilmesi nedeni ile, hayat pahalılığı meydana gelmekte,  bunun yanında ticari işletmelerin faaliyet ve üretim maliyetleri artmakta, rekabet gücü günden güne erimekte ve halkın perakente alış veriş  eğilimi Güney Kıbrıs’a kaymaktadır. Yine ayni politikaların sürdürülmesi; sermaye birikimi sağlanması yerine, sermayeyi erimeye iten bir süreç meydana gelmiştir.  Bu durumun ana nedeni, bütçe disiplini sağlanamaması ve bütçe ihtiyacını meydana getiren unsurlara ekonomik akıl yönünde odaklanılmaması olmuştur

Dar tüketim piyasasına sahip olan KKTC ekonomisi, dış yardımlara avuç açarak siyasi iradesini de ipotek altına itmek yerine; reel şartlar altında kendi ayakları üzerinde durabilmek için çaba sarfetmelidir. Bunun ilk adımı, kamusal alanda reform yaparak etkin ve verimli çalışmanın sağlanması, kamu personel giderlerinde de tasarrufa gidilmesidır.

KKTC piyasalarında meydana gelen gözle görülür pahalılığın nedenleri araştırlmak yerine, işletmelerin fiyat politikası neden olarak gösterilmeye çalışılmaktadır. Ancak mevcut pahalılık bir yandan vatandaşın cebini yakmakta, diğer yönden de işletmelerimizin rekabet gücünü azaltmaktadır. Fiyatı devlet tarafından belirlenmiş olan üretim unsurları arasında başgösteren farklılık, devletin belirleyici olduğu unsurlar üzerinde KKTC ekonomisinin OECD ülekelerine kıyasla yüksek düzyede dezavantajlara sahip olduğunu apaçık meydana getirmektedir. Giad tarafından yapılan çalışma kamuoyunun değerlendirmesine sunulmaktadır.

Buna göre KKTC; OECD ülkeleri arasında istihdam üzerinden alından vergiler sıralamasında yüksek vergi uygulayan ülkeler grubunda yeralmakta, akaryakıt üzerinden alınan vergi sıralamasında ise lider durumdadır. Elektrik fiyatında ise Sanayi elektriği, OECD ülkeleri arasında en yüksek 4.cü, OECD üyesi olmayan ülkeler arasında ise 9.cu sıradadır.

Üretim faktörleri üzerinde, devletin belirleyici olduğu unsurların bu derece yüksek olduğu bir ülke ekonomisinin sağlıklı bir bünyeye sahip olması mümkün değildir. Bu nedenle Güney Kıbrıs’tan yapılan alış verişlerde halkı kısıtlamak veya yıldırmaya çalışmak yerine; halkın serbest piyasa koşulları altında Kuzey Kıbrıs’ı tercih eder hale gelmesi üzerine odaklanılmalıdır. Bunun yegane yolu, iş dünyasının rekabet gücünün artırılacağı uygulamalara yönelinmesidir. Bununla birlikte mevcut alışveriş yönünün her iki toplum için de Kuzeye yönelik olması hedeflenilmelidir.

Araştırmamızın meydana çıkarmış olduğu çarpıklıkların kökünde, 2007 yılı başında kamuoyuna tüm sakıncalarını öngörerek duyurmuş olduğumuz 2007 yılı bütçesi ve piyasalara egemen karma ekonomi düzeninin yürütülmesi yeralmaktadır. 2007 yılı bütçesini meydana getiren %86 oranında personel ve transfer giderleri, % 8 diğer cari giderler ve sadece %6 yatırım kalemlerininin topluca ifadesi, KKTC’nde ısrarla ÜRETİM EKONOMİSİ YERİNE TÜKETİM EKONOMİSİNİN EGEMEN olduğu bir yapının sürdürülmesi politikasının izlendiğidir. Bununla birlikte bütçenin taşıyamayacağı kadar ağır bir yük altına itilmiş olması nedeni ile artırılan vergiler de iş dünyasının ve reelpiyasanın belini kırmıştır. Bu nedenle, 2008 yılı bütçesinde, kamu personel harcamalarını azaltacak makro tedbirler alınmalı, yerel gelirlerde vergi yükü azaltılmalı, yatırım için ayırlan pay ise artırılmaldır.

GİAD’ın KKTC Hükümetine önerileri aşağıdaki gibidir:

1. Stopaj ve fonlar derhal uygulamadan kaldırılmaldır.
2. Bütçede yatırıma ayrılan pay göreceli olarak artmalı, personel ve transfer giderlerinin minimize edilmesine çalışılmaldır.
3. Tüm KİT’ler özelleştirilmelidir.
4. Özel sektör yatırım ve tüketim harcamalarını artırılmasını sağlayacak uygulamalar desteklenmelidir. Bu gayede, vergilerde gevşeme sağlanmaldır.
5. İstihdam odaklı teşvikler hayata geçirilmelidir.
6. Genişletilmiş yaz mesaisi uygulaması terkedilerek tep tip mesai uygulamasına geçilmelidir.
7. Vergi uygulaması tabana yayılmalı, vergi adaleti getirilmeli e kayıtdışı ekonomi ile daha etkin mücadele edilmelidir.
8. Kamu verimliliği artırılarak istihdamda tasarrufa gidilmeldir
9. Gümrük ve liman kapılarında verilen tüm kamu hizmetleri vardiya düzenine geçirilmeli, bu alanlarda meydana gelen ve hayat pahalılığın en önde gelen sebeplerinden biri olan ek-mesai uygulaması hemen terk edilmelidir.
10. Serbest piyasa ekonomisi güçlendirilerek karma ekonomi modeli terkedilmelidir.

Siyasi risk almadan ülke ekonomisinin düzlüğe çıkarılması mümkün değildir.

KKTC Kamuoyuna saygı ile duyurulur.

Saygılarımızla,
GİAD.